เปิดประชุมสุดยอดอาเซียนที่มะนิลา จับตาหลักปฏิบัติทะเลจีนใต้และวิกฤตเมียนมา
ผู้นำอาเซียนและประเทศคู่เจรจา รวมถึงเลขาธิการสหประชาชาติ ออสเตรเลีย แคนาดา และบราซิล รวมตัวที่ฟิลิปปินส์ 3 วัน หารือข้อพิพาททางทะเล สถานการณ์เมียนมา และต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น
ประเด็นสำคัญ
- ฟิลิปปินส์ในฐานะประธานอาเซียนปี 2569 เป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 49 และการประชุมที่เกี่ยวข้อง ณ กรุงมะนิลา ระหว่าง 15-17 พฤศจิกายน ตามข้อมูลของเบอร์นามาและสำนักเลขาธิการอาเซียน
- อาเซียนและจีนตั้งเป้าสรุปหลักปฏิบัติในทะเลจีนใต้ให้ได้ภายในสิ้นปีนี้ ตามรายงานของเบอร์นามา
- โฆษกกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ประเมินว่าการเจรจาคืบหน้าราว 70% แต่ไม่ได้หมายความว่าตกลงตัวบทได้แล้ว 70% ตามรายงานของเดอะเนชั่น
- ผู้นำจะทบทวนฉันทามติ 5 ข้อว่าด้วยเมียนมา และจะเผยแพร่ข้อตัดสินใจในเอกสารหลังการประชุม ตามรายงานของเดอะเนชั่น
- อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ ประธานาธิบดีลูลาของบราซิล และนายกรัฐมนตรีออสเตรเลียกับแคนาดา อยู่ในกลุ่มผู้นำที่เดินทางถึงมะนิลาแล้ว ตามรายงานของเบอร์นามา
การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 49 เริ่มขึ้นที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ระหว่างวันอาทิตย์ที่ 15 ถึงวันอังคารที่ 17 พฤศจิกายน 2569 โดยฟิลิปปินส์ทำหน้าที่เจ้าภาพในฐานะประธานอาเซียนปีนี้ ตามข้อมูลของสำนักข่าวเบอร์นามาของมาเลเซียและสำนักเลขาธิการอาเซียน เบอร์นามารายงานว่าประเด็นข้อพิพาทในทะเลจีนใต้และวิกฤตในเมียนมาเป็นวาระสำคัญอันดับต้น ๆ ขณะที่หนังสือพิมพ์เดอะเนชั่นของไทยระบุว่าที่ประชุมจะหารือเรื่องต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง และมลพิษข้ามพรมแดนด้วย
รัฐมนตรีเปิดทางก่อนผู้นำ
สำนักเลขาธิการอาเซียนระบุว่าการประชุมรอบนี้ใช้หัวข้อหลัก Navigating Our Future, Together และก่อนที่ผู้นำจะเข้าร่วม รัฐมนตรีได้ประชุมกันแล้วเมื่อวันเสาร์ที่ 14 พฤศจิกายน ทั้งการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน คณะมนตรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน คณะมนตรีประชาคมการเมืองและความมั่นคงอาเซียน และคณะมนตรีประสานงานอาเซียน เพื่อทบทวนผลงานในช่วงที่ฟิลิปปินส์เป็นประธานและวางทิศทางในอนาคตของกลุ่ม
เดอะเนชั่นรายงานว่า ประธานาธิบดีเฟอร์ดินานด์ มาร์กอส จูเนียร์ ของฟิลิปปินส์ กล่าวว่าอาเซียนจำเป็นต้องเดินหน้าไปในทิศทางเดียวกัน ท่ามกลางวิกฤตหลายด้านที่เกิดขึ้นพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นราคาน้ำมัน ความกังวลด้านความมั่นคง และปรากฏการณ์เอลนีโญ
หลักปฏิบัติในทะเลจีนใต้
ตามรายงานของเบอร์นามา อาเซียนกับจีนตั้งเป้าเจรจาจัดทำหลักปฏิบัติในทะเลจีนใต้ หรือ Code of Conduct ให้แล้วเสร็จภายในสิ้นปีนี้ ด้านเดอะเนชั่นรายงานว่า โดมินิก ซาเวียร์ อิมพีเรียล โฆษกกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ ประเมินว่าการเจรจาคืบหน้าไปแล้วราว 70% แต่เขาย้ำว่าตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าตัวบทได้ข้อยุติแล้ว 70%
ทบทวนสถานการณ์เมียนมา
เบอร์นามาระบุว่าผู้นำจะทบทวนการปฏิบัติตามฉันทามติ 5 ข้อว่าด้วยเมียนมา ขณะที่อิมพีเรียลกล่าวว่าข้อตัดสินใจของผู้นำจะปรากฏในเอกสารที่เผยแพร่หลังการประชุม ตามรายงานของเดอะเนชั่น ซึ่งอ้างอิงรอยเตอร์และตัวเลขประมาณการของสหประชาชาติว่า นับตั้งแต่กองทัพเมียนมายึดอำนาจในปี 2564 มีผู้เสียชีวิตราว 100,000 คน และผู้พลัดถิ่นมากกว่า 3.5 ล้านคน
เดอะเนชั่นรายงานด้วยว่า สมาชิกอาเซียนบางประเทศเริ่มกลับมามีปฏิสัมพันธ์กับรัฐบาลทหารเมียนมาอีกครั้ง ส่วนกลุ่มนักเคลื่อนไหวต้องการให้อาเซียนยังคงไม่เชิญมิน อ่อง หล่าย ผู้นำกองทัพเมียนมา เข้าร่วมการประชุมระดับผู้นำ
ผู้นำคนไหนมาบ้าง
เบอร์นามารายงานว่า นายกรัฐมนตรีอันวาร์ อิบราฮิม ของมาเลเซีย สุลต่านฮัสซานัล โบลเกียห์ แห่งบรูไน ประธานาธิบดีปราโบโว ซูเบียนโต ของอินโดนีเซีย รวมถึงนายกรัฐมนตรีของลาว ติมอร์-เลสเต เวียดนาม และไทย เดินทางถึงมะนิลาก่อนเริ่มการประชุม ฝั่งประเทศคู่เจรจา นายกรัฐมนตรีมาร์ก คาร์นีย์ ของแคนาดาได้พบหารือกับมาร์กอสแล้ว ส่วนนายกรัฐมนตรีแอนโทนี อัลบาเนซี ของออสเตรเลีย มีกำหนดร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน-ออสเตรเลีย ครั้งที่ 6 และการประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก ครั้งที่ 21 ในวันอังคาร
อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ เดินทางถึงเมื่อค่ำวันเสาร์ และมีกำหนดร่วมพิธีเปิดในวันอาทิตย์ กับการประชุมสุดยอดอาเซียน-สหประชาชาติ ครั้งที่ 16 ในวันจันทร์ ตามรายงานของเบอร์นามา ขณะที่ประธานาธิบดีลูอิซ อีนาซียู ลูลา ดา ซิลวา ของบราซิล เดินทางถึงตั้งแต่วันศุกร์เพื่อเยือนอย่างเป็นทางการ และจะร่วมการประชุมเต็มคณะวันอาทิตย์ในฐานะแขกของประธาน โดยบราซิลกำลังผลักดันเพื่อเป็นคู่เจรจาเต็มรูปแบบของอาเซียน นอกจากนี้ มาเรีย เทเรซา ลาซาโร รัฐมนตรีต่างประเทศฟิลิปปินส์ ยืนยันกับเบอร์นามาว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ นายกรัฐมนตรีนเรนทรา โมดี ของอินเดีย และนายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่น จะเข้าร่วมด้วย
พลังงานและวาระอื่น ๆ
เดอะเนชั่นรายงานว่า ประเทศในภูมิภาคที่ต้องนำเข้าเชื้อเพลิงกำลังเผชิญต้นทุนที่สูงขึ้นทั้งในครัวเรือนและภาคธุรกิจ และข้อเสนอให้จัดตั้งคลังสำรองน้ำมันร่วมของภูมิภาคยังอยู่ระหว่างการศึกษา ส่วนกิจกรรมคู่ขนาน สำนักเลขาธิการอาเซียนระบุว่าจะมีการเปิดตัวตราสัญลักษณ์และธงอาเซียนฉบับปรับปรุง การมอบรางวัล ASEAN Prize และการลงนามภาคยานุวัติสนธิสัญญาไมตรีและความร่วมมือในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (TAC) ของไซปรัส สโลวาเกีย และสโลวีเนีย นอกจากนี้ เดอะเนชั่นรายงานว่ากลุ่มแรงงาน นักศึกษา และกลุ่มฝ่ายซ้ายวางแผนชุมนุมในกรุงมะนิลาระหว่างการเยือนของทรัมป์
สิ่งที่ต้องติดตาม
ประเด็นที่ต้องจับตาคือเอกสารข้อตัดสินใจของผู้นำเรื่องเมียนมา และความคืบหน้าของหลักปฏิบัติในทะเลจีนใต้ ตามรายงานของสื่อทั้งสอง ส่วนการประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออกในวันอังคารจะเป็นเวทีที่อาเซียนพบกับประเทศคู่เจรจารายใหญ่ ตามรายงานของเบอร์นามา และเดอะเนชั่นระบุว่าญี่ปุ่นจะเป็นแกนนำจัดการประชุมสุดยอดประชาคมปลอดมลพิษแห่งเอเชีย (AZEC) ในสัปดาห์ถัดไป