ศึกชิงเลขาธิการยูเอ็นคนใหม่: เรเบกา กรินสแปน นำโพลคณะมนตรีความมั่นคง ก่อนกูเตอร์เรสหมดวาระสิ้นปี
อันโตนิโอ กูเตอร์เรส จะพ้นตำแหน่งวันที่ 31 ธันวาคม ขณะที่เรเบกา กรินสแปน จากคอสตาริกา ขยับคะแนนนำในการหยั่งเสียงลับของคณะมนตรีความมั่นคง แต่ยังไม่มีผู้สมัครคนใดผ่านทุกด่าน รวมถึงความเสี่ยงจากการวีโต้
ประเด็นสำคัญ
- อันโตนิโอ กูเตอร์เรส จะพ้นจากตำแหน่งเลขาธิการสหประชาชาติในวันที่ 31 ธันวาคม 2569 และคณะมนตรีความมั่นคงจัดการหยั่งเสียงหาผู้สืบทอดไปแล้ว 8 รอบในปีนี้ ตามรายงานของอัลจาซีรา
- ในการหยั่งเสียงครั้งล่าสุด เรเบกา กรินสแปน จากคอสตาริกา ได้เสียงสนับสนุน 12 เสียง และเสียงคัดค้าน 3 เสียง นำหน้าราฟาเอล กรอสซี จากอาร์เจนตินา และแคโรลิน โรดริเกส-เบิร์กเกตต์ จากกายอานา ตามรายงานของอัลจาซีรา
- คะแนนของกรินสแปนเพิ่มขึ้นจากปลายเดือนกันยายน ซึ่งเดอะเนชันแนลรายงานว่าเธอได้เสียงสนับสนุน 10 เสียงในการหยั่งเสียงรอบที่ 4
- ผู้สมัครต้องได้อย่างน้อย 9 เสียงในคณะมนตรีความมั่นคง และต้องไม่ถูกสมาชิกถาวร 5 ประเทศวีโต้ ก่อนที่สมัชชาใหญ่จะแต่งตั้งได้ ตามคำอธิบายของอัลจาซีรา
- ตลอด 81 ปีของสหประชาชาติ ยังไม่เคยมีผู้หญิงดำรงตำแหน่งเลขาธิการ ตามที่เดอะเนชันแนลระบุ
เหลือเวลาอีกราวหกสัปดาห์ก่อนที่อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ จะพ้นจากตำแหน่งในวันที่ 31 ธันวาคม 2569 ขณะที่เรเบกา กรินสแปน จากคอสตาริกา ยังคงนำในการหยั่งเสียงลับ (straw poll) ของคณะมนตรีความมั่นคงเพื่อหาผู้สืบทอดตำแหน่ง ตามรายงานของอัลจาซีราเมื่อวันอาทิตย์ที่ 15 พฤศจิกายน ในการหยั่งเสียงครั้งล่าสุดจากทั้งหมด 8 ครั้งในปีนี้ กรินสแปนได้เสียงสนับสนุน 12 เสียงและเสียงคัดค้าน 3 เสียง แต่ยังไม่มีผู้สมัครคนใดผ่านการหยั่งเสียงรอบใดโดยไม่มีเสียงคัดค้านเลย
คะแนนของผู้สมัครแต่ละคน
อัลจาซีรารายงานว่า ราฟาเอล กรอสซี จากอาร์เจนตินา ผู้อำนวยการใหญ่ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) มาตั้งแต่ปี 2562 ได้เสียงสนับสนุน 9 เสียง คัดค้าน 4 เสียง และไม่แสดงความเห็น 2 เสียงในรอบล่าสุด ส่วนแคโรลิน โรดริเกส-เบิร์กเกตต์ เอกอัครราชทูตกายอานาประจำสหประชาชาติ ได้เสียงสนับสนุน 8 เสียง คัดค้าน 5 เสียง และไม่แสดงความเห็น 2 เสียง
ตัวเลขนี้สะท้อนว่ากรินสแปนมีคะแนนดีขึ้นจากช่วงปลายเดือนกันยายน เดอะเนชันแนลรายงานว่าในการหยั่งเสียงรอบที่ 4 เมื่อวันที่ 29 กันยายน เธอได้เสียงสนับสนุน 10 เสียง คัดค้าน 3 เสียง และไม่แสดงความเห็น 2 เสียง ขณะที่โรดริเกส-เบิร์กเกตต์และกรอสซีได้เสียงสนับสนุนคนละ 8 เสียง กรินสแปนเคยดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีคอสตาริกา และเป็นเลขาธิการการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (UNCTAD) มาตั้งแต่ปี 2564
อัลจาซีราระบุว่ามีผู้สมัครทั้งหมด 8 คน นอกจากสามคนที่มีคะแนนนำแล้ว ยังมีมาเรีย เฟร์นันดา เอสปิโนซา และอีโวนน์ อา-บากี จากเอกวาดอร์ ลานา นุสเซเบห์ จากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เฟริดุน ซินีร์ลิโอกลู จากตุรกี และโอลารา โอตุนนู จากยูกันดา
ขั้นตอนการคัดเลือก
อัลจาซีราอธิบายว่า คณะมนตรีความมั่นคงซึ่งมีสมาชิก 15 ประเทศเป็นผู้ตัดสินโดยพฤตินัยว่าใครจะได้เป็นเลขาธิการ ตามมาตรา 97 ของกฎบัตรสหประชาชาติ คณะมนตรีจะเสนอชื่อผู้สมัครที่ได้อย่างน้อย 9 เสียง และไม่ถูกวีโต้จากสมาชิกถาวร 5 ประเทศ ได้แก่ จีน ฝรั่งเศส รัสเซีย สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา จากนั้นสมัชชาใหญ่จะเป็นผู้แต่งตั้ง ซึ่งที่ผ่านมาสมัชชาใหญ่ไม่เคยปฏิเสธชื่อที่คณะมนตรีเสนอเลย
ในการหยั่งเสียง สมาชิกจะลงความเห็นต่อผู้สมัครแต่ละคนว่าสนับสนุน คัดค้าน หรือไม่แสดงความเห็น ผลควรเป็นความลับแต่มักรั่วไหลออกมา และในรอบหลังๆ จะใช้บัตรลงคะแนนต่างสีเพื่อแยกเสียงของสมาชิกถาวรออกจากสมาชิกไม่ถาวร เนื่องจากไม่มีใครทราบว่าสมาชิกถาวรแต่ละประเทศลงคะแนนอย่างไร จึงยังไม่ชัดเจนว่าเสียงคัดค้านกรินสแปนมาจากประเทศที่มีสิทธิวีโต้หรือไม่ ซึ่งเป็นประเด็นที่ที่ปรึกษาของสถาบันสันติภาพระหว่างประเทศ (International Peace Institute) ตั้งข้อสังเกตไว้กับเดอะเนชันแนลตั้งแต่เดือนกันยายน
เสียงเรียกร้องให้โปร่งใสขึ้น
เจน คินนินมอนต์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของสมาคมสหประชาชาติแห่งสหราชอาณาจักร (UNA-UK) กล่าวกับอัลจาซีราว่า กระบวนการคัดเลือกเคยปิดลับมาโดยตลอด แต่เปิดกว้างขึ้นจากการรณรงค์ของภาคประชาสังคมและประเทศสมาชิก เธอระบุว่ามีความไม่พอใจเพิ่มขึ้นต่อสิทธิวีโต้ และเสนอว่าคณะมนตรีอาจส่งรายชื่อผู้สมัครสองถึงสามคนให้สมัชชาใหญ่ลงมติ ขณะที่กาเบรียล เอลิซอนโด ผู้สื่อข่าวประจำสหประชาชาติของอัลจาซีรา มองว่าสมาชิกถาวรทั้งห้าคงไม่ยอมสละอำนาจในการกำหนดผลลัพธ์
เลขาธิการหญิงคนแรก?
เดอะเนชันแนลระบุว่า ตลอดประวัติศาสตร์ 81 ปีของสหประชาชาติ ยังไม่เคยมีผู้หญิงดำรงตำแหน่งเลขาธิการ และอัลจาซีรารายงานว่า หากกรินสแปนได้รับเลือก เธอจะเป็นผู้หญิงคนแรกในตำแหน่งนี้
สิ่งที่จะเกิดขึ้นต่อไป
อัลจาซีรารายงานว่า กฎบัตรสหประชาชาติไม่ได้กำหนดไว้ว่าจะทำอย่างไรหากยังเลือกผู้สืบทอดไม่ได้ภายในวันที่ 31 ธันวาคม ทางเลือกที่เป็นไปได้มีทั้งการแต่งตั้งผู้ดำรงตำแหน่งในวาระที่สั้นลง การหาผู้สมัครประนีประนอมแบบที่ทำให้โคฟี อันนัน ได้รับเลือกเมื่อปี 2539 หรือการมอบหมายให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหประชาชาติดูแลงานไปพลางก่อน ส่วนกูเตอร์เรสกล่าวว่าเขาหวังและคาดว่าจะได้กลับไปอยู่ที่โปรตุเกสตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม